1- تعريف رشته و مقطع تحصيلي
پرستاري رشته اي مستقل و شاخه اي از علوم پزشكي است كه دانش
آموختگان آن به عنوان عضوي از تيم سلامت در عرصه هاي مختلف مربوطه به
ارائه خدمات بهداشتي ، آموزشي ، پژوهشي ، مشاوره اي ، پيشگيري ،
مديريتي و حمايتي مراقبت هاي درماني و توانبخشي مي پردازند دوره
كارشناسي پيوسته پرستاري اولين مقطع تحصيلي رشته پرستار است كه برنامه
آن براساس ضوابط علمي و ارزش هاي اسلامي تهيه وتدوين شده است آموزش
پرستاري در سطح كارشناسي زمينه ساز تربيت پرستار حرفه اي است كه به
عنوان يك پرستار عمومي بتواند بررسي و شناخت وضعيت سلامت ارائه خدمات و
هماهنگي مراقبت ها را در عرصه هاي مختلف به فرد، خانواده و جامعه عهده
دار شود . 2- تاريخچه رشته و پيشرفت هاي جديد
پرستاري از مدد جويان در فطرت و نهاد هر انساني وجود دارد .
رهبران الهي نيز همواره به عنوان الگو به امر پرستاري به عنوان كار نيك
مبادرت مي ورزيدند و در همين راستا است كه پيامبر اكرم (ص) يك شبانه
روز پرستاري از بيمار را محشور شدن با حضرت ابراهيم (ع) در روز قيامت
مي داند .
پرستاري علمي درايران در سال 1294 با گشايش اولين آزمايشگاه
پرستاري در شهر اروميه توسط ملغين مذهبي آغاز گرديد در سال 1295
آموزشگاه ديگري در تبريز با پذيرش داوطليان داراي مدرك سوم متوسطه و به
صورت دوره سه ساله به تربيت پرستار مبادرت نمود در سال هاي 1320 تا
1338 به ترتيب آموزشگاه هاي پرستاري شركت نفت آبادان (1320) ، هلال
احمر و همدان (1327) ، تهران (1328) ، نمازي شيراز ( 1333) و جرجاني
مشهد (1338) تاسيس شدند از شرايط پذيرش برخي از آموزشگاه ها داشتن مدرك
ديپلم كامل متوسطه بود .
در سال 1337 طبق شناسنامه آموزشگاه هاي پرستاري مصوب شوراي هاي
فرهنگ مقرر گرديد پذيرش داوطلبان كليه آموزشگاه ها با مدرك كامل متوسطه
دوره تحصيل سه سال و ارزش آن معادل ليسانس پرستاري محسوب گردد برنامه
تحصيلي مدارس عالي پرستاري با رعايت معيارهاي شوراي بين المللي
پرستاران و سازمان بهداشت جهاني تنظيم و به تصويب شوراي عالي فرهنگ
رسيد . در اين برنامه علاوه بر دروس اختصاص و فني دروس علوم رفتاري و
اجتماعي نيز گنجانده شد .
در سال 1344 اولين دوره آموزش چهار ساله پرستاري با تاسيس
انيسيتو عالي پرستاري فيروزگر آغاز گرديد به دنبال آن فارغ التحصيلان
ساير آموزشگاه ها به منظور كسب مدرك ليسانس دوره تكميلي ليسانس را طي
نمودند به طوري كه در سال 1354 با تصويب دوره ليسانس پرستاري در وزارت
علوم كليه مراكز آموزش عالي پرستاري موظف به ارائه دوره چهار ساله با
برنامه متمركز گرديدند
در سال 1359 با تشكيل شاخه پرستاري ستاد انقلاب فرهنگي برنامه
ريزي متمركز پرستاري توسط اين شاخه با استفاده از نظرات صاحبنظران
پرستاري صورت گرفت با تشكيل وزارت بهداشت و درمان آموزش پزشكي ، در سال
1365 و ايجاد دانشكده هاي پرستاري و مامايي ، كيفيت آموزش پرستاري
توسعه فراوان يافت به گونه اي كه ازسال 1365 آموز ش پرستاري در جهت
فلسفه جامعه گرا ، جامعه نگر و جامع نگر گام هاي موصري برداشته است در
سال 1373 برنامه كارشناسي رشته پرستاري د رراستاي آموزشي جامعه نگر
تدوين و در سال 1374 برنامه به تصويب شوراي عالي برنامه ريزي وزارت
فرهنگ و آموزش عالي رسيد پس از تشكيل شوراي عالي برنامه ريزي علوم
پزشكي دروزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي اين برنامه تحت نظارت كامل
وزارت متبوع قرار گرفت .
3- فلسفه ( Philosophy) ارزش و باورها :
ما اعتقاد داريم :
- پرستاري جزء لاينفك تيم سلامتي است فرهنگ اسلامي ، معنويت و
رعايت اصول اخلاقي در همه ابعاد مورد تاكيد ما است و بايد ضمن تامين
نيازهاي فراگيرندگان ، زمينه رشد معنويت در آنها فراهم گردد .
- انسان خليفه و جانشين خداوند در زمين است او داراي جسم ، روح
، هوش و اختيار است و مي تواند در تصميم گيري هاي مربوط به تامين
نيازهاي سلامتي خود مشاركت نمايد . لذا حق حيات ، سلامت و تصميم گيري
براي او محفوظ است .
- انسان به دليل نيروي تفكر و تعقل موجودي توانمند است
عدالتخواهي و يادگيري مستمر براي زندگي اجتماعي مطلوب از ويژگي هاي
اوست .
- هر فرد كليتي واحد است كه به عنوان عضوي از جامعه داراي حقوق
ومسئوليت هاي خاصي مي باشد
- هر فرد با محيط خود تعامل دارد كه اين محيط آميزه اي از
عوامل اجتماعي ، فرهنگي است كه زندگي فرد را تحت تاثير قرار مي دهد اين
محيط زمينه رشد وتعالي فرد ، ظهور نيازهاي سلامتي ونياز به مراقبت هاي
پرستاري را فراهم مي سازد
- سلامت حالتي پويا و متاثر از عوامل دروني و بيروني است سلامت
گوياي ويژگي هاي و رفتارهاي فرد است و محصول تعاملات فردي ، گروهي و
محيطي مي باشد
- پرستاران وظيفه تامين حفظ و ارتقاء سلامت افراد جامعه را بر
عهده دارند واين مهم با تكيه بردانش روز و توجه به نيازهاي جامعه و
شرايط جغرافيايي ، اقليمي قابل دستيابي است كاربرد علم و هنر پرستاري
در گرو كسب مهارت هاي شناختي و عاطفي و رواني حركتي است كه از طريق
آموزش كاربرد علوم مختلف ( روانشناسي ، جامعه شناسي ، فيزيك ) ميسر
ميگردد .
- آموزش فرآيندهاي دو جانبه است كه بر تعامل ياد دهنده و ياد
گيرنده در جهت دستيابي به اهداف آموزش استوار است
- آموزش پرستاري بايد در جهت رشد فردي و آماده سازي دانشجويان
براي يادگيري مادام العمر و تكامل حرفه اي ارائه شود
- آموزش پرستاري با تاكيد بر ارتقاي توانايي كاربرد تفكر
انتقادي در مشكل گشايي و تصميم گيري استوار است
- تاكيد بر شرايط اقليمي و زلزله خيز بودن كشور از موارد ضروري
آموزش پرستاري است
- تاكيد بر ارزش هاي اخلاقي ، معنوي ، حرفهاي و قانوني از
اجزاء ضروري آموزش پرستاري به شمار مي آيد .
- روش آموزشي بايد متنوع بوده و براساس نيازها ، توانايي ها و
تجربيات قبلي فراگيرندگان باشد و با در نظر گرفتن استانداردهاي ملي ،
منطقه اي و بين المللي براساس تجربيات گذشته ، نيازهاي حال و آينده
ارائه شود .
كاربرد فرايند پرستاري از اصول ارائه خدمات پرستاري است وتاكيد
برآن دربرنامه آموزشي از ضروريت است.
-ارائه خدمات پرستاري جامع نگر مقرون به صرفه واثر بخش است.
-خدمات پرستاري درمشاركت با تيم سلامت دربهبود كيفيت زندگي مدد
جويان موثر است.
-بهبودخدمات پرستاري درعرصه مبتني بربه كارگيري نتايج تحقيقات
است لذا توجه به تحقيقات در آموزش دانشجويان ضروري است.
-مشاركت درارزشيابي وارتقاء استانداردهاي حرفه اي از وظايف
پرستاران است.
4-رسالت(Mission)
رسالت آموزش پرستاري درمقطع كارشناسي تربيت نيروي اسناني آگاه
، متعهد ، خبره وكارآمدي است كه با كسب توانايي هاي حرفه اي وبهره مندي
از دانش روز خدمات مورد نياز بهداشتي ، مراقبتي و توانبخشي مقرون به
صرفه را دربالاترين سطح استاندارد جهت تامين ، حفظ وارتقاء سطح سلامت
جامعه بتواند ارائه دهد. اين مهم از طريق آموزش پژوهش وتوسعه دانش
پرستاري ميسر مي باشد. 5- دورنما (Vision)
براساس اين برنامه آموزشي در ده سال آينده همگام با دنياي
درحال تغييرفراگيرندگان اين رشته طبق استانداردهاي منطقه اي جهاني
آموزش خواهد ديد،دانش آموختگان اين رشته جايگاه خود را درعرصه هاي
مختلف ارائه خدمات دركليه سطوح پيشگيري مشخص وتثبيت خواهند نمود درسطح
ملي پست ها را اشغال نموده خدمات اثر بخش ومقرون به صرفه درجهت اعتلاي
سطح سلامت جامعه وبهبود كيفيت زندگي مددجويان ارائه خواهد داد ودرسطح
منطقه اي وبين المللي مطرح خواهند بود. 6-هدف كلي (Aims)
هدف كلي آموزش پرستاري درمقطع كارشناسي ، تربيت افرادي است كه
قادر باشند به عنوان عضوي از تيم سلامت به ارائه خدمات مراقبتي
وبهداشتي ، آموزشي ، پژوهشي ، مشاوره اي ، مديريتي وحمايتي وتوانبخشي
جهت تامين ، حفظ وارتقاء سلامت فرد، خانواده وجامعه بپردازند. 7-نقش هاي (Role definitions) دانش آموختگان رشته پرستاري
درنظام سلامت
نقش هاي دانش آموختگان شامل: نقش مراقبتي وبهداشتي، آموزشي ،
پژوهشي ، مشاوره اي ، مديريتي وحمايتي، وتوانبخشي مي باشد. 8-وظايف حرفه اي دانش آموختگان (Task
analysis)
وظايف حرفه اي دانش آموختگان با توجه به نقش هاي مراقبتي
وبهداشتي ، آموزشي ، پژوهشي ،مشاوره اي ، مديريتي وحمايتي ، وتوانبخشي
عبارتند از: وظايف مراقبتي وبهداشتي:
-طرح وبرنامه ريزي مراقبت از بيماران براساس فرآيند پرستاري
وتوجه به نتايج حاصل از كاربرد آنها
-ارائه مراقبت هاي پرستاري دربخش هاي ويژه (ICU،CCU،دياليز)
وعمومي
-همكاري باساير اعضاء تيم سلامت درسطوح مختلف پيشگيري وظايف آموزشي:
-آموزش نكات بهداشتي ومراقبتي به فرد، خانواده ،جامعه
-طراحي برنامه آموزش به مددجو،افراد تحت سرپرستي وخانواده ها
درسطوح مختلف پيشگيري متناسب بانقش ها و وظايف حرفه اي
-اجراي برنامه آموزش به مددجو، افراد تحت سرپرستي وخانواده ها
درسطوح مختلف پيشگيري وظايف پژوهشي:
-مشاركت وهمكاري با نظام سلامت درانجام پژوهش درزمينه هاي
مختلف مربوط به حرفه
-بررسي وشناخت نيازهاي مراقبتي ، آموزشي ومشاوره اي وبهداشتي
فرد، خانواده وجامعه از طريق همكاري اقدامات پژوهشي
-همكاري باساير اعضاء تيم سلامت درجهت انتشار به كارگيري نتايج
پژوهش وظايف مشاوره اي :
- برقراري ارتباط حرفه اي با مددجويان ، مدددجويان و خانواده
ها به منظور كمك به رفع مشكلات بهداشتي درماني آن ها
- مشاوره و راهنمايي و هدايت مددجويان و خانواده ها د رجهت
بررسي مسكلات و رفع آن ها
-هماهنگي و برقراري ارتباط با تيم هاي مراقبت هاي اوليه
بهداشتي و ساير اعضاء گروه بهداشتي وظايف مديريتي و حمايتي :
- برنامه ريزي براي كاركنان پرستاري در عرصه هاي خدمات
- بررسي و شناسايي مشكلات مربوط به پرستاري
- تحليل اطلاعات حاصل از بررسي و شناخت انجام شده و تعيين
نيازها
- همكاري در تدوين و طراحي برنامه براساس فلسفه ، رسالت ،
اهداف عرصه كار و استاندارهاي مراقبتي
- همكاري در اجراي برنامه تنظيمي به منظور دستيابي به اهداف
تعيين شده
- سازمان دهي در عرصه ارائه خدمات و ايجاد هماهنگي د رنقش ها و
فعاليت هاي گروه پرستاري ، با توجه به تجربيات و معلومات هر يك از
اعضاء گروه
- همكاري در زمينه برآورد هزينه در واحدهاي مربوطه
- نظارت و ارزيابي فعاليت هاي انجام شده توسط گروه پرستاري
ونتايج حاصل از آن
¬- نظارت و ارزيابي ميزان دستيابي به اهداف مديريتي و حمايتي وظايف توانبخشي :
نقش توانبخشي پرستار ، به كارگيري علم و هنر به منظور ارتقاء
عمل كرد سازگارانه مددجو در ابعاد جسمي – حركتي ، رواني – اجتماعي و
اخلاقي با وظايف زير مي باشد :
- آموزش فعاليت هاي روز مره زندگي بر حسب توانايي مددجو
- فراهم كردن محيطي مناسب جهت بيان احساسات و نگراني هاي مددجو
و خانواده
- حمايت و تشويق مددجو و خانواده د ربرنامه هاب مراقبتي
- كمك به مددجو و خانواده در تطابق با تغييرات ايجاد شده ناشي
از موقعيت خاص مدجو
- هماهنگي و همكاري با ساير اعضاء تيم سلامت و توانبخشي
¬- كمك به مددجويان در جهت استفاده از حداقل توانمنديهاي خود
به منظور خود كفايي و كسب استقلال 9- استراتژي هاي اجرايي برنامه
جهت نيل به اهداف آموزش پرستاري راهبردهاي ذيل لازم است به كار
گرفته شوند :
- به كارگيري تفكر خلاق ، انتقادي و روش تحقيق در آموزش
پرستاري
- تنظيم اهداف براساس اهداف آموزش پرستاري جامعه نگر
- تنظيم و ارائه برنامه هاي آموزش منطبق با نيازهاي ملي و محلي
و امكانات موجود
- تاكيد بر پيشگيري و ارتقاء سطح سلامت فرد ، خانواده و جامعه
در تدوين اهداف آموزش
- طراحي برنامه آموزش مبتني بر نقش ها و وظايف حرفه اي
- ارائه برنامه هاي آموزشي به صورت تلفيقي از معلم محوري و
دانشجو محوري
- توجه به روش ها و فنون جديد آموزشي با تاكيد بر تفكر خلاق و
حل مشكل
- آموزش و تقويت مهارت هاي باليني دانشجو از طريق ارائه
الگوهاي عملي مراقبتي
- آموزش دانشجو در جهت تقويت خودآموزي و يادگيري مستمر 10- شرايط و نحوه پذيرش دانشجو
- به صورت متمركز و از طريق آزمون سراسري مي باشد 11- رشته هاي مشابه در داخل كشور
رشته مشابه پرستاري در ايران وجود ندارد 12- رشته هاي مشابه در خارج از كشور
سابقه پرستاري علمي د رخارج از كشور را مي توان به قرن 19 نسبت
داد از آن پس كارشناسي پرستاري در بسياري از كشورها از جملع استراليا ،
كانادا ، آمريكا ، فيليپين ، تايلند ايجاد شد . 13- شرايط مورد نياز براي راه اندازي دوره كارشناسي پيوسته
BSc پرستاري
شرايط مورد نياز براي راه اندازي مقطع كارشناسي پيوسته پرستاري
براساس ضوابط شوراي نظارت ارزشيابي و گسترش دانشگاههاي علوم پزشكي كشور
است . 14- ساير موارد ( مانند بورسيه )
علاقمندان به تحصيل در اين مقطع از ساير كشورها مي توانند
مطابق ضوابط وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي به صورت بورسيه در
دانشگاه هاي ايران پذيرش شوند .
دانشکده پرستاری و مامایی
